على زمانى قمشه اى
235
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
دست مىدهد . 13 . غرّة الزّيجات : اين متن تنها يكى از چندين كتاب سانسكريت است كه ظاهرا بيرونى بانى ترجمه آنها به عربى بوده است . 14 . فى تسطيح الصور و تبطيخ الكور ، درباره انتقال تصوير صور سماوى و مواضع شهرها و كشورها از سطح كروى به روى صفحه مسطح مىباشد . اين اثر به ايتاليايى ، آلمانى نيز ترجمه شده است . وى اين اثر را به ابو الحسن على بن مأمون ( خوارزمشاه ) هديه كرده كه در سالهاى 387 ق در خوارزم به رصد مىپرداخته و با ابو الوفاى بوزجانى نيز از راه دور همكارى مىكرده است . هدف بيرونى از رفتن به دربار على بن مأمون و اهداى اين كتاب قاعدتا براى جلب حمايت او براى انجام فعاليتهاى رصدى و از جمله رصد خسوف 14 رمضان 394 بوده است ، او در روزگار على بن مأمون توانست با آسودگى خاطر به تحقيقات علمى خود بپردازد . 15 . « حلقة شاهية » بيرونى در سالهاى 406 و 407 ق فرصتى كوتاه براى پرداختن به كار رصد پيدا كرد ، او توانست با بهرهگيرى از كمكهاى مالى پادشاه ( على بن مأمون ) آلتى رصدى موسوم به حلقه شاهيه بسازد كه نامش مأخوذ از لقب خوارزمشاه بود ، وى در گرگانج به يك سلسله رصدهاى پىدرپى پرداخت كه آخرين آنها به جمعه 4 رجب 407 مربوط مىشود ، وى برخى از اين ارصاد را در قصر پادشاهى مأمون ( خوارزمشاه ) انجام داد . در سال 407 مأمون كشته شد و در سال بعد محمود غزنوى گرگانج را تصرف كرد و بيرونى را با خود به غزنه برد گرچه بيرونى تلويحا به اسارت خود در چنگ محمود اشاره كرده و از فرمان محمود غزنوى مبنى بر حضور اجبارى او در دربار غزنويان با عنوان كنايهآميز « تقديرى بشرى » ياد كرده است .